WMO-RA-VI Bölgesinde HOMS için
Yürütme ve Koordinasyon Toplantısı
WMO Merkezi-Cenevre-İsviçre
09/09/1999 - 10/09/1999

1. HOMS Sisteminin Tanıtılması ve HOMS Sistemi Hakkında Genel Bilgiler
HOMS (Hydrological Operational Multipurpose System), Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından küresel ölçekte hidrolojik uygulamlarla ilgili teknolojilerin ülkelerarasında transferini gerçekleştirmek üzere kurulmuştur.
Sözkonusu teknoloji, hidrolojik aletler, teknik rehberlik yayınları, bilgisayar yazılımları ve diğer malzemeleri kapsamaktadır. HOMS sisteminde transferi yapılan elemanlar geliştirildikleri ülkelerde güvenilir bir şekilde kullanılan ve denenmiş olan ürünlerdir. Sözkonusu ürünler ayrı ayrı HOMS elemanları şeklinde yaklaşık 400 başlık altında toplanmış olup, bu başlıklar konuları itibariyle 16 bölüm halinde sınıflandırılmışdır.
WMO tarafından üye ülkelerin katkılarıyla sürdürülen HOMS Sistemi’ne dahil ülkelerin her birinde birer HOMS Ulusal Referans Merkezi (HNRC) bulunur. Bu merkez, genelde hidrolojik kurumların bünyesinde yer almaktadır. Sözkonusu merkez, HOMS kapsamında ulusal düzeyde çalışılacak konuyu belirlerleyerek bu konuların gelişme aşamalarını izlemek, sistemin sunduğu imkanlardan yaralanmak isteyen kullanıcılara gerekli yardımları sağlamak, ülkedeki HOMS faaliyetlerini koordine etmek ve gelişmeleri ilgili yerlere duyurmakla yükümlüdür.
HOMS, 1981 yılında başlatılmıştır. Şimdiye kadar 3400'den fazla sayıda HOMS elemanının ülkelerarasında transferi gerçekleştirilmiştir. WMO kayıtlarına göre halen 123 ülke bu sistem içinde yer almaktadır.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yürütülen HOMS sistemiyle, dünyanın herhangi bir yerinde geliştirilen hidrometeorolojik ürünlerden en uygun bir şekilde yararlanabilmemiz mümkün olduğu gibi, kendi bilgi ve birikimlerimizi bu sistemle tanıtmak ve geliştirme olanağı da sözkonusu olmaktadır. HOMS sistemi hakkında genel bilgiler “www.wmo.ch/” adresindeki Internet sayfasında bulunmaktadır.
1.1 Ülkemizde HOMS Organizasyonu
HOMS (Hydrological Operational Multipurpose System), Merkezi Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO)’da bulunan HOMS kapsamında yapılacak çalışmalardan en fazla verimin alınabilmesi için ulusal düzeyde bir işbirliği ortamı ve zemininin oluşturulması gerektiğinden, 1997 yılı içerisinde, Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığı bünyesinde HOMS-Ulusal Referans Merkezi ve bu merkezle temas halindeki ilgili kurum (EİE, DMİ, Köy Hizmetleri, Afet İşleri ve İller Bankası Genel Müdürlükleri) ile üniversite (ODTÜ, İTÜ, Gazi Üniv., Hacettepe Üniv., 9 Eylül ve Çukurova Üniversitesi Rektörlükleri) temsilciliklerinden oluşan ulusal bir işbirliği modeli oluşturulmuştur.
WMO Su Kaynakları ve Hidroloji Programı kapsamında yürütülen HOMS, yeni düzenlemelerle birlikte teknik bakımından bugünlerde yeniden gözden geçirilmektedir. HOMS konusunda ulusal düzeyde bir organizasyona giden ülkemizin görüş ve birikimlerine özellikle önem verildiği WMO yazılarında dile getirilmiştir.
2. Isviçre’nin ve WMO’nun tanıtılması
İsviçre, Avrupa’nın orta kesiminde, dört yanı karayla çevrili federal bir devlettir. Yüzolçümü 41 293 km2, nüfusu 8 milyon vivarındadır. Başkenti Bern olup, dünyanın en eski ve Aprupa’nın en sağlam demokrasilerinden birini yaklaşık 700 yıldır sürdürmektedir. Üçyüzü uluslararası kurumun mali ve yönetsel merkeizidir. WMO da bu kuruluşlardan biridir.
Cenevre, günümüzde ço sayıda uluslararası örgütün merkezini barındıran dünya çapında bir finans kentidir. 1919’da Milletler Cemiyeti burada kuruldu. 1945’te kent Birleşmiş Milletler’in ve bağlı kurumlarının Avrupa merkezi oldu.
WMO, Birleşmiş Milletler’e bağlı bir uzmanlık kuruluşu olup, Dünya çapında meteorolojik ve hidrolojik gözlem sisteminin kurulmasını, gözlem bilgilerinin standartlaştırılarak ülkelerarası değişime açılmasını amaçlar. WMO 1951 yılında kurulmuş olup halıhazırda 180 ülke bu teşkilata üyedir. Bütün üye ülkelerin temsilcilerinden oluşan WMO en az 4 yılda bir toplanır, genel politikaları saptar ve yönetmelikleri kabul eder. Otuzaltı üyeli Yürütme Komitesi yılda en az bir kez toplanır ve genel politikayı uygular. Cenevre’de bulunan Sekreterlik yönetsel merkez olarak çalışır.Üyelerin kendi bölgelerine özgü sorunları tartıştıkları RA-I, RA-II şeklinde isimlendirilen altı bölgesel komisyon vardır. Türkiye, Avrupa’yı kapsayan Region VI (RA-VI) grubunda yer alır. Ayrıca, meteoroloji ve hidroloji alanında kullanılan işletim sistemleri, uygulamalar ve araştırma konularıyla ilgilenen sekiz adet teknik komisyon bulunmaktadır. Bu komisyonlardan birisi Hidroloji Komisyonu’dur. WHYCOS’un bilimsel altyapısı da bu Komisyon’da şekillenmiştir. Komisyonlarda hazırlanan projeler WMO bünyesindeki Program üniteleri tarafından yürütülür. Bu Programlardan biri de WMO-Su Kaynakları ve Hidroloji Programı’dır. WHYCOS, HOMS gibi küresel sistemlerin yürütülmesi bu Program kapsamında gerçekleştirilmektedir.
WMO Yürütme Kurulu başkanı Dr.J.W.Zillman (Avusturya)’dır. Genel Sekreterlik görevini ise Prof. Dr. G.O.P. Obasi (Nijerya) yürütmektedir. Prof. Obasi, 1 Ocak 2000 tarihinden itibaren ikinci bir 4 yıllık dönem için tekrar seçilmiştir.
Toplantı, Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO)’nun Birleşmiş Milletler sarayına komşu olarak inşaa edilen yeni taşındığı binasında gerçekleştirilmiştir. Bu binanın inşaatı en son teknolojilerle donatılmış olup, mimarısı bir yarışma ile hazırlanmış ve temeli 1995 yılında atılmıştır. Halıhazırda 300 kadar personelin çalıştığı WMO’nun bu binasının mimari projesi hazırlanırken, kullanılışlı ve enerji tasarruflu olmasına özen gösterilmiştir. Ayrıca, güneş enerjisini kullanması ve havanın doğal sirkülasyonundan yararlanması dolayısıyla WMO binası çevre korumasına da katkıda bulunmaktadır.
WMO’nun adresi “7bis, Avenuede la Paix, Geneva” teklinde olup, Internet’deki adresi ise
http://www.wmo.ch şeklindedir.
3. Toplantı bilgileri
3.1 Toplantı sırasında tanışılan veya görüşülen kişiler :
WMO Yetkilileri:

• Arthur ASKEW (WMO/Cenevre-Hidroloji ve Su Kaynakları Dairesi Direktörü)

3.2 Toplantı Gündemi
Toplantının önceden belirlenmiş bir gündemi vardır. İlk gün (09.9.1999) 6-8 Eylül 1999 tarihleri arasında gerçekleştirilen “The International Workshop on HOMS in the XXI Century” toplantısı sonuç raporu üzerinde görüşmeler ve tartışmalar gerçekleştirilmiş olup, gündemin 5. maddesini ve toplantının asıl amacını oluşturan “HOMS’un RA-VI Bölgesinde Yürütülmesi ve Koordinasyonu ile ilgili Hususlar” konusunu ayrıntılarıyla irdelemek amacıyla çalışma grupları oluşturulmuştur. İkinci gün çalışma gruplarının raporları ortak oturuma sunulup görüşülmüş olup, aynı gün içerisinde toplantı raporunun yazım çalışmaları ve görüşülerek onaylanması tamamlanmıştır.
Gündem ve çalışma programı ile ilgili ayrıntılı bilgiler aşağıda verilmiştir :
Açılış

Çalışma programının görüşülmesi
HOMS- Mevcut durum hakkında genel bilgiler : Bu bölüm WMO-HOMS Ofisi yetkilisi C.Caponi tarafından sunulmuştur. Ayrıca, aşağıda belirtilen hususlar da irdelenmiştir.

CHy – Advisory Working Group (AWG) –1997-Helsinki
V. UNESCO-WMO Uluslararası Hidroloji Konferansı-1999-Cenevre
Cenevre’de 6-8 Eylül 1999 tarihlerinde yapılan HOMS Uluslararası Workshop’da ulaşılan sonuçların ele alınması : Bu bölüm, H.Oliver (İngiltere HOMS Temsilcisi) tarafından sunulmuştur.
RA VI (Avrupa Ülkeleri) Bölgesinde HOMS’un yürütülmesi

Dünya genelinde ulusal hidrolojik servisler küçülürken, HOMS sisteminden beklentiler artmaktadır.
Toplantıda, katılımcılardan ulusal deneyimleri hakkında bilgi vermeleri bekleniyor
Toplantıda, yeni gelişmeler ışığında uygun stratejilerin belirlenmesi amaçlanmaktadır
Önerilerin sunulması: Bu hususta önceden hazırlanan 3 sayfalık İngilizce döküman elden HOMS yetkilisine iletilmittir.
Raporun onanması
Toplantı sonuçları, 13-17 Eylül 1999 de yapılacak CHy Advisory Working Group toplantısına sunulacaktır.
3.3 Toplantıda tarafımıza verilen döküman ve malzemeler :
Toplantı dosyası aşağıda belirtilen dökümanları kapsamaktadır:

Toplantı sırasında tarafımca temin edilen döküman ve malzemelerin listesi ise aşağıda verilmiştir:

4. Sonuç ve Öneriler