Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü

HOMS - Değerlendirme Raporu
Aralık 1999

Genel Bilgiler

HOMS (Hydrological Operational Multipurpose System), hidroloji ve su kaynakları yönetiminin bütün aşamalarında ulusal hidrolojik ve meteorolojik kurumlar tarafından kullanılan güvenilir hidrolojik teknolojilerin ülkeler arasında transferini sağlayan bir sistem olup, WMO (World Meteorological Organisation) tarafından yürütülür.

HOMS ülkemizde, 1998 yılı içinde merkezi DSİ bünyesinde olmak üzere ulusal bazda kurumsallaştırıldı ve geçen süre içinde tanıtımı değişik ortamlarda yapıldı.

WMO'da ortaya çıkan bir boşluk nedeniyle (WMO-HOMS Bürosu'nun yetkilisinin emekli olması) 1997-1998 yıllarında HOMS küresel bazda bir gelişme göstermedi. 1999 yılı içinde ise HOMS'un yeniden yapılandırılması ve 21. Yy için daha iyi donatılması amacıyla WMO tarafından bazı girişimler başlatıldı. Bu raporun 2. ve 3. maddelerinde bu yeniden yapılanma süreci ile ilgili olarak kısaca bazı bilgiler verilecektir.

HOMS faaliyetleri diğer uluslararası konularla (HYCOS, IHP, vs.) birlikte DSİ Etüd ve Plan Dairesi tarafından sürdürülmekte olup, bu konularla ilgili sağlanan gelişmeler ve diğer bilgilendirmelerın www.dsi.gov.tr Internet adresindeki "uluslararası faaliyetler/uluslararası hidrolojik faaliyetler" sayfasından yapılması amaçlanmıştır. Bu aşamada çok yetersiz görülmekle birlikte, gerekli güncel bilgiler (temin edilen dökümanlar, programlar, vs) sözkonusu sayfadan temin edilebilmektedir. Ancak, bu sayfanın geliştirilmesi yönünde katılımcıların görüş, eleştiri ve yorumlarına önemle gereksinim duyulmaktadır.

HOMS Avrupa Grubu için WMO Yürütme ve Koordinasyon Raporu (Özet bilgiler)

Yeni çalışmaların HOMS'a dahil edilmesi hususunda yeni kriterlerin geliştirilmesi ve mevcut olanların gözden geçirilmesi
HOMS ürünlerinin temini ile ilgili olarak yeni bir yöntem gelittirilmesi (HOMS ürünleri, direkt olarak, bu ürünü geliştiren yerden/kişiden temin edilebilmeli)
HOMS ve HOMS Ulusal Referans Merkezlerinin (HNRC) rolünün yeniden değerlendirilmesi
HOMS eğitim paketinin geliştirilmesi

WMO'nün amaçladığı faaliyetler:

Demode olmuş olan programların HOMS siteminden çıkarılması (yaklaşık %40 oranında)
HNRC'lerin hidrolojide birer "destek ofisi" olarak yapılandırılması
HNRC'lerin bağlantısını kolaylaştırmak için bir "elektronik bülten" çıkarılması
Ticari hidrolojik programların da HOMS sistemine dahil edilmesi
HOMS başvuru kitabında ve Internet'de ürünler hakkındaki bilgilerin diğer dillerde de verilmesi
HOMS'un yeniden yapılanması yönünde WMO'nun yürüttüğü çalışmalar. Sözkonusu çalışmalar 3 aşamalı bir plan çerçevesinde devam ediyor:

Mevcut ürünlerin güncelleştirilmesi (Mart-Aralık 1999)
HOMS sistemine dahil edilmek üzere yeni ürünlerin sunumu ve önerilmesi (Ekim 1999 - Aralık 2000)
Geliştirilmiş HOMS sisteminin uygulamaya konulması ve kullanıma hazır hale getirilmesi (2001 yılı)

HOMS'un WMO-Avrupa Bölgesi (WMO-RAVI)'nde Uygulanması

WMO sisteminde 6 adet bölgesel birlik (RA) vardır. RA-VI, ülkemizin de içinde bulunduğu Avrupa ülkelerini kapsar. Bu bölge (RA-VI), HOMS ürünlerinin en çok geliştirildiği ve ürün transferlerinin gerçekleştiği bir bölge olması bakımından, HOMS sisteminde önemli bir yere sahiptir.
Bu bölgede (RAVI) HOMS ürünlerinin geliştirilmesi ve güncelleştirilmesine dönük olarak bir sistemin geliştirilmesi amaçlanmaktadır
Personelin, geliştirilme çalışmaları devam eden "hidroloji ve su yönetimi eğitim simülatoru" adındaki bir sistem kullanılarak başta taşkın korunması olmak üzere benzer konularda eğitilmesi düşünülmektedir
HNRC'leri güçlendirmek amacıyla WMO tarafından izlenen faaliyetler iki aşamadan oluşmaktadır:

HOMS'un statüsünün gelittirilmesi
HOMS, bilgi ve teknoloji transferinde bir ana kaynak olarak tanınması sağlanacak
Ulusal seviyede HOMS'un tanıtımına hız verilecek

HOMS ürünlerini geliştiren ve kullanan gruplar arasında bir "feed-back" sisteminin işler hale getilmesi sağlanacak
HNRC'lerin geliştirilmesi
HNRC'lerin proje tipi personellerle takviye edilmesi
Bilimsel merkezler aracılığıyla HNRC'lerin parasal açıdan desteklenmesi
Ticari ürünlerin (paket programların, vs.) kullanımında bazı kolaylıkların sağlanması

HOMS sisteminden yararlanarak bölgesel bazda gelittirilmesi mümkün görülen konular:

21. Yüzyılda HOMS

Geliştirilmesi talep edilen çalışma alanları
Su kalitesinin korunması
Yeraltısu kaynakları için korunmalı alanların tanımlandırılması
Taşkın tahmini ve uyarısı için gerekli olan meteorolojik girdileri hesaplayan modellerin geliştirilmesi
Taşkın tahmini ve uyarısı konularında istatistiki yaklaşımları kullanan modellerin geliştirilmesi
Buz yığınlarından kaynaklanan taşkınlarla ilgili yeni modellerin kullanımı
Hidrometeorolojik verilerin standartlaştırılması

Internet ve GIS teknolojilerinden azami olçüde yararlanılması