DSİ Genel Müdürlüğü

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, değişiklik yapılana kadar 1053 Sayılı Kanun çerçevesinde Bakanlar Kurulu Kararları ile yetkilendirilmesi sonucu nüfusu 100 000’i aşan şehirlere içme, kullanma ve sanayi suyu sağlanması yönünde çalışmalarını sürdürmüştür. 2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı neticelerine göre merkez nüfusları 100 000’i aşan 57 yerleşim birimi bulunmaktadır.
1053 Sayılı Kanun’un 1968 yılında yürürlüğe girmesinden bu yana çeşitli tarihlerdeki Bakanlar Kurulu Kararları ile nüfusu 100 000’i aşan 52 şehre içme, kullanma ve sanayi suyu sağlanması konusunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yetkilendirilmiştir. Ancak 1053 Sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının değişmesiyle, nüfus kriteri ortadan kalkarak belediye teşkilatı olan 3225 yerleşim yerine içme, kullanma ve sanayi suyu sağlanması ve gerekli gördüğü öncelikli atık su arıtma ile ilgili yatırım hizmetleri konusunda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü yetkilendirilmiştir.
2007 yılı sonu itibarıyla Bakanlar Kurulu Kararları ile DSİ’nin yetkilendirildiği şehir sayısı 52 olup bunlar; Adana, Adapazarı, Adıyaman, Afyonkarahisar, Aksaray, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Batman, Bodrum, Bursa, Çankırı, Çorum, Çorlu, Denizli, Diyarbakır, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İskenderun, İstanbul, İzmir, İzmit, Kahramanmaraş, Karabük ve Safranbolu, Kars, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Kilis, Konya, Malatya, Manavgat, Manisa, Mardin ve Kızıltepe, Mersin, Samsun, Siirt ve Kurtalan, Sivas, Şanlıurfa,Şırnak, Tarsus, Trabzon, Tekirdağ, Uşak, Yozgat, Zonguldak, Ordu, Ünye ve Şereflikoçhisar’dır. Bu şehirlerden 22’sinin (Afyonkarahisar, Ankara ve Şereflikoçhisar, Aydın, Bodrum, Bursa, Çorum, Çankırı, İstanbul, İzmir, Uşak, Kahramanmaraş, Karabük ve Safranbolu, Karaman, Kayseri, Kilis, Mardin ve Kızıltepe, Siirt ve Kurtalan, Sivas, Trabzon, Yozgat Zonguldak) içme, kullanma ve sanayi suyu temin projeleri ile “Türkiye’den Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne Boruyla Su Götürme Projesi” DSİ tarafından sürdürülmektedir. Adı geçen şehirlere içme, kullanma ve sanayi suyu sağlanması yönünde master plan, planlama, proje ve inşaat çalışmaları çeşitli aşamalarda sürdürülmekte, inşaatı tamamlanıp hizmete alınan tesisler/sistemler ilgili belediyeye devredilmektedir. 1053 Sayılı Kanun çerçevesinde DSİ Genel Müdürlüğü tarafından tamamlanan tesislerden, 2007 yılı sonu itibarıyla içme suyu standartlarına uygun kalitede, yaklaşık yılda toplam 2,67 milyar m³ içme, kullanma ve sanayi suyu sağlanmıştır. İnşaatları devam etmekte olan içme suyu projeleri ile kesin projesi tamamlanan ve planlama ya da kesin proje aşaması tamamlanarak hizmete alınacak projelerden elde edilecek su miktarı ile birlikte bu miktarın toplam 5,63 milyar m³’e ulaşması planlanmaktadır. Bu toplama, DSİ Bölge Müdürlüklerince ilgili belediyeler adına açılan kuyulardan çekilen yeraltısuyu miktarı ile diğer bazı kuruluşların istekleri üzerine 1053 Sayılı Kanun dışında geliştirilen içme suyu kaynaklarından sağlanan su miktarı eklenmemiştir.
1968 yılından bu yana toplam 1 116 km değişik çaplarda beton, çelik ve CTP boru temin edilerek döşenmiştir. Ülkenin içme, kullanma ve sanayi suyu ihtiyacının üçte biri DSİ tarafından yapılan içme suyu tesislerinden karşılanmaktadır. 2007 yılı sonu itibarıyla DSİ tarafından yapılarak ilgili belediyesince işletilmekte olan 14 şehirdeki tasfiye (içme suyu arıtma) tesislerinden Avrupa Birliği standartlarında yılda toplam 2,2 milyar m³ içme suyu sağlanmakta ve halka sunulmaktadır.
Tasfiye sistemi DSİ’ce yapılan şehirler; Ankara, İzmir, Bursa, Gaziantep, İstanbul, Konya, Mersin, Samsun, Diyarbakır, Balıkesir, Sivas, Çorum, Kilis ve Şanlıurfa’dır.

DSİ’ce tasfiye tesisleri inşaatına devam edilen şehirler; İstanbul(Melen), Uşak, Afyonkarahisar, Kahramanmaraş, Siirt ve Çankırıdır.

Tasfiye Tesisi Proje çalışması yürütülen ve programa yeni alınan şehirler ise İzmir,Ayın,Bodrum,Ordu,Ünye Kars ve Karabük’tür

2007 YILI SONU İTİBARİYLE DSİ İÇMESUYU PROJELERİNİN DURUMU
NÜFUS			MEVCUT DURUM
ŞEHRİN ADİ	1990	2000	TOPLAM SAĞLANAN SU (hm³/yıl)	DSİ'CE SAĞLANAN SU (hm³/yıl)	İNŞAASI DEVAM EDEN (hm³/yıl)	KESİN PROJESİ BİTEN (hm³/yıl)	PLANLAMA YADA KESİN PROJE AŞAMASINDA (hm³/yıl)
Adana	916 150	1 133 028	76	-	-	236	-
Adıyaman	100 045	178 538	14		-		18
Afyonkarahisar	95 643	128 516	-	-	15		-
Ankara	2 583 963	3 203 362	409	367	173 (1)	-	150
Antalya	378 208	606 447	55	26	-	85	-
Aydın	107 011	143 561	-	-	34 (2)		-
Balıkesir	170 589	215 436	65	53	-	-	-
Bursa	834 576	1 184 144	173	125	58 (3)	-	-
Çorum	116 810	161 321	31	19	11 (4)	-	-
Çankırı	45 496	62 508			15		-
Diyarbakır	373 810	551 046	148	128	-	95	-
Elazığ	204 603	269 647	35	23	-	37	-
Erzurum	242 391	366 962	103	70	-	-	-
Gaziantep	603 434	862 033	152	144	-	-	-
İskenderun	154 807	159 149	30		-	-	47
İstanbul	6 629 431	8 803 468	884	698	268	-	922
İzmir	2 137 721	2 732 669	340	321	59 (5)		-
K.Maraş	228 129	326 198	27	-	34	-	-
Karabük+ Safranbolu	129 724	132 446	56	32	32 (6)	-	-
Karaman	76 525	105 384			22 (7)
Kars	78 455	78 473	10	10	-	-	13
Kayseri	606 001	732 354	37	-	35 (8)		156
Kilis	84 077	74 985		6	6	-	-
Konya	963 128	1 294 817	98	71	-	48	-
Manavgat			183	183	-	-	-
Mardin+ Kızıltepe	113 139	178 215	-	-	32	-	-
Mersin+Tarsus	609 865	754 224	158	144	-	-	-
Samsun	304 176	363 180	73	63	-	63	-
Sivas	223 115	251 776	55	33	33 (9)	-	-
Siirt	68 320	98 281	12	12	22	-	-
Şanlıurfa	276 528	385 588	141	135	-	-	-
Şırnak	25 059	52 743	5		7	14	-
Trabzon	161 886	214 949	-	-	101 (10)	-	-
Uşak	105 270	137 001			7 (11)		-
Yozgat	50 335	73 930			18 (12)
Zonguldak	117 975	104 276			11
Kıbrıs	-	-	7	7	75	-	-
Bodrum	56 821	97 826	-	-	10	-	-
Toplam	21 038 459	27 678 993	3 377	2 670	1 078	578	1 306

Ülkemizde ortalama kişi başına brüt içme ve kullanma suyu miktarı 1980’li yıllarda 98 litre/gün, 1990’lı yıllarda 192 litre/gün iken 2000’li yıllarda 210 litre/güne ulaşmıştır. Ancak küresel ısınma sebebiyle kaynakların uzun yıllar kullanılmasını temin bakımından AB ülkelerinde olduğu gibi suda tasarrufa gidilmesi gerekmektedir. Önümüzdeki yıllarda bu miktarın 150 litre/güne çekilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir. 2007 yılı sonu itibarıyla “DSİ İçme suyu Projelerinin Durumu” tablosundan da görüleceği üzere, DSİ’nin gerçekleştirdiği projeler ile 25 milyon nüfusun su ihtiyacı karşılanmıştır.

Ayrıca 24 adet bölgedeki 1 090 istasyondan 4 713 su numunesi alınarak kimyasal ve fiziksel analizleri yapılmaktadır.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü; barajlar, nehirler ve su kaynakları şeklindeki yer üstü sularından içme-kullanma ve sanayi suyu temin faaliyetlerini yürütürken, yeraltı su kaynaklarından da bu çalışmaları yapmaktadır. 167 sayılı “Yeraltı Suları Hakkında Kanun” esaslarına göre 10 m’den daha derinden yeraltı suyu temini için DSİ Genel Müdürlüğünden belge alınması gerekmektedir.

2007 yılı sonuna kadar içme-kullanma ve sanayi suyu ihtiyaçları için 5,371 km³ yeraltı suyu tahsis edilmiştir. Ayrıca İzmir, Elazığ, Antalya, Kahramanmaraş, Konya, Diyarbakır, Gaziantep gibi illerimize yeraltı suyundan içme suyu temin edilmektedir.

Sürdürülen İçme Suyu Projeleri

Bursa İçmesuyu Projesi:Tamamlanan tesislerden şehre 125 milyon m³/yıl su verilmektedir. Devam eden proje kapsamında bulunan Nilüfer Barajı inşaatı 2007 yılı sonunda tamamlanmıştır.

Sivas İçmesuyu Projesi: 4 Eylül Barajı ve İsale Hattı tamamlanarak 2005 yılında şehre 33 milyon m³/yıl su verilmiş olup, Arıtma Tesisinin geçici kabulü yapılmıştır.

Kahramanmaraş İçmesuyu Projesi: Ayvalı Barajı ve İsale Hattı tamamlanmış olup, şehre ilave 34 milyon m³/yıl su verilecektir. 2007 yılında Arıtma Tesisinin ihalesi yapılmış ve sözleşme imzalanmıştır.

Kilis İçmesuyu Projesi: Seve Barajı ile pompa istasyonları, depolar ve isale hatlarının inşaatı tamamlanmış olup, belediyeye devredilmiş ve işletmeye açılmıştır. Arıtma tesisi ve derivasyon tesisleri inşaatı kapsamındaki arıtma tesisi 2007 yılında tamamlanmış olup, derivasyon tesisi inşaatı ise 2008 yılında tamamlanacaktır.

Aydın İçmesuyu Projesi: İkizdere Barajı inşaatı devam etmektedir. İsale hatları ve arıtma tesisi kati projeleri hazırlanmış olup uygulama projeleri yapılacaktır.

Trabzon İçmesuyu Projesi: Atasu Barajı inşaatı devam etmektedir.

Karabük İçmesuyu Projesi: İsale hattı inşaatı tamamlanarak kaynaktan alınan su şehre verilmektedir. Safranbolu’nun su ihtiyacı da aynı projeden karşılanmaktadır. Suyun sertliğinin giderilmesi amacıyla arıtma tesisi yapımı projesi ihale çalışmaları devam etmektedir.

Bodrum Yarımadası İçmesuyu Projesi: Bodrum Yarımadasına dahil tüm yerleşim birimlerinin içmesuyu ihtiyaçlarının temini maksadıyla planlama ve proje çalışmaları bitirilmiştir. İçmesuyu kaynağı etüt çalışmaları devam ettiğinden proje iki kısma ayrılmıştır. Birinci kısımda arıtma tesisinden itibaren ana isale hattı ile tüm yarımadayı kapsayan dağıtım hattı, depolar ve bağlantıları yapılacaktır. Bu kısmın ihalesi yapılmış olup, değerlendirme çalışmaları devam etmektedir. İkinci kısımda ise kaynaktaki su alma yapısı, kaynak ile arıtma tesisi arası ana isale hattı ile arıtma tesisi yapılacaktır.

İzmir İçmesuyu Projesi: Tamamlanan tesislerden şehre 321 milyon m³/yıl su verilmektedir. Proje kapsamında Gördes Barajı inşaatına devam edilmektedir. İçmesuyu tesislerine ait kati proje yapımı tamamlanmış olup, uygulama projeleri yapılacaktır. Arıtma tesisinin İZSU, isale hattının DSİ tarafından yapılması hususunda 2007 yılında protokol imzalanmıştır.

Karaman İçmesuyu Projesi: İbrala Barajı inşaatı devam etmekte olup, içme suyu tesisine ait proje yapımı programa alınmıştır.

Ankara İçmesuyu Projesi: I. Merhale Tesislerinin tümü tamamlanmış olup, şehre 367 milyon m³/yıl içmesuyu verilmektedir. Gerede Sistemi I. Kısım Projesi fizibilite revizyonu ve proje yapımı DSİ’nin denetiminde ASKİ tarafından sürdürülmektedir. Doğanözü Barajının içmesuyu maksatlı olarak revize planlama ve proje yapımı Genel Müdürlüğümüzün 2008 yılı yatırım programına alınmıştır. Ayrıca Doğanözü Barajı ve Tesisleri İnşaatına 2008 yılında başlanması için DPT Müsteşarlığına müracaat edilmiştir. Kesikköprü Barajı’ndan 167 milyon m3 suyu şehre iletecek olan isale hattı inşaatı ASKİ tarafından yürütülmektedir.

Çorum İçmesuyu Projesi: Yenihayat Barajı ve İsale Hattı inşaatı Tamamlanmış ve şehre 19 milyon m³/yıl su verilmektedir. Tasfiye Tesisleri I. Kısım İnşaatının geçici kabulü yapılmış olup şehrin artan su ihtiyacının Hatap Barajından sağlanması için Hatap Barajı, 2006 yılında hizmetler sektöründen yatırım programına alınmış ve inşaatına devam edilmektedir.

Mardin-Kızıltepe İçmesuyu Projesi: Kamulaştırma problemleri sebebiyle içmesuyu tesisleri ve isale hattı iki kısma ayrılmıştır. Her iki kısmın ihalesi yapılmış ve inşaatları devam etmekte olup, 2008 yılında tamamlanacaktır.

Siirt İçmesuyu Projesi: Üç bölüm halinde ihalesi yapılmış olan birinci kısım isale hattı inşaatı devam etmektedir. Siirt Kurtalan-Atabağ-Kayabağlar ve Aydınlar’a su temin edecek olan ikinci kısım inşaatının projesi tamamlanmış ve 2007 yılında ihalesi yapılarak işe başlanmıştır. Arıtma tesisi inşaatı ihalesi de 17/07/2007 tarihinde yapılmıştır.

Çankırı İçmesuyu Projesi: I. Kısım İsale Hattı İnşaatı 2006 yılında ihale edilmiş ve inşaatı devam etmektedir. II. Kısım İsale Hattı ise proje aşamasındadır. Arıtma Tesisi İnşaatı 25/12/2007 tarihinde ihale edilmiştir.

Uşak İçmesuyu Projesi: Küçükler Barajı ve İsale Hattı tamamlanmıştır. Arıtma tesisi 27/02/2007 tarihinde ihale edilmiş olup, 2008 yılında tamamlanacaktır.

Zonguldak İçmesuyu Projesi: İçmesuyu isale tüneli ve kanalı inşaatı devam etmektedir.

Kayseri İçmesuyu Projesi: Proje yapımı tamamlanmış olup, içmesuyu tesisleri ve isale hattı inşaatı,2007 yılı yatırım programında yer almaktadır.

Afyonkarahisar İçmesuyu Projesi: Akdeğirmen Barajında su tutulmuş olup arıtma tesisi ve isale hattı inşaatlarının ihaleleri yapılmıştır.İsale hattı 2007 yılı sonunda tamamlanmış olup, arıtma tesisi 2008 yılında bitirilecektir.

İstanbul İçmesuyu Yeşilçay Sistemi

İstanbul şehrinin orta vadeli içme suyu ihtiyacını karşılamak maksadıyla geliştirilen Yeşilçay Projesi ile Ömerli’ye 60 km mesafedeki Ağva yöresindeki Göksu ve Çanak derelerinin sularının aktarılması planlanmıştır. İlk etapta Göksu ve Çanak dereleri üzerinde yapılan Sungurlu ve İsaköy regülatörleri ile yılda yaklaşık 145 milyon metreküp su, İstanbul İçme Suyu Sistemi’ne kazandırılmış bulunmaktadır. Bilahare ileriki yıllarda her iki dere üzerinde İsaköy ve Sungurlu barajları yapılarak yılda ilave 190 milyon metreküp su alınacak ve şehre ulaştırılacak toplam su miktarı yılda 335 milyon metreküp olacaktır.

Yeşilçay yöresindeki Sungurlu ve İsaköy Regülatörleri ile toplanan sular Avrupa’nın en büyük temiz su pompa istasyonu olan İsaköy’deki pompa istasyonu ve 2 560 m uzunluğundaki terfi hattı ile denge bacasına, oradan da cazibe ile Darlık ve Kömürlük tünellerini de geçerek Emirli’de yapımı tamamlanan arıtma tesisine aktarılmaktadır. Böylece, yaklaşık 1,5 milyon ilave bir nüfusun içme ve kullanma suyu ihtiyacı sağlanmıştır.
Yeşilçay Sistemi’nin toplam yatırım tutarı 271 milyon USD olarak öngörülmüştür. Fizibilitesi DSİ tarafından hazırlanan Yeşilçay Sistemi’nin finansmanı için Kuveyt Fonu’ndan iki dilim halinde 145 milyon USD kredi temin edilmiştir. Yeşilçay Sistemi’nin ilk etabı 2003 yılının Mayıs ayında gerçekleştirilen merasimle hizmete açılmıştır.

İstanbul İçmesuyu Melen Sistemi

İstanbul şehrinin orta ve uzun vadeli içme suyu ihtiyacını karşılamak maksadıyla geliştirilmesi gereken diğer büyük proje ve en büyük kaynak Büyük Melen Çayı’dır. Melen Sisteminin İlk aşamasında yılda 268 milyon metreküp, 4. ve nihai aşaması sonunda ise yılda 1 milyar 180 milyon metreküp su verecek olan Büyük Melen Sistemi İstanbul’un 2040 yılına kadar olan su ihtiyacını karşılayacaktır. 33,42 km’si tünel olmak üzere yaklaşık toplam uzunluğu 189,19 km’yi bulan bir iletim hattı ile şehre yılda 268 milyon metreküp ilave su sağlayacak olan Melen Sisteminin I. aşaması ile yaklaşık 2 milyon 750 bin kişilik ek bir nüfusun içme ve kullanma suyu ihtiyacı sağlanmış olacaktır.

İç para ihtiyacı 518 milyon USD, dış para ihtiyacı 662 milyon USD olmak üzere toplam tahmini maliyeti 1,18 milyar USD olan Büyük Melen Sisteminin 1. aşaması bünyesinde Melen Müşavirlik hizmetleri dahil 12 ayrı iş grubu olarak düzenlenmiş ve bu işin yapımına yönelik olarak iki dilim halinde olmak üzere Japon JBIC kuruluşundan toplam 844 milyon USD (94 783 000 000 Japon Yeni) kredi temin edilmiştir.

Melen Projesi’nin su kaynağı şehrin 170 km doğusundaki Melen Çayı’dır. Melen Çayı üzerinde yapılmakta olan su alma yapısı ile ham su doğrudan pompalanacak ve yaklaşık 189,19 km uzunluğundaki isale hattı ile Ömerli’de yapımı sürdürülen Cumhuriyet Arıtma Tesisi’ne getirilecektir. İsale hattının Cumhuriyet Arıtma Tesisi’ne kadar olan kısmı, Şile-Alaçalı ve Alaçalı-Ömerli arasındaki iki tünel ile Alaçalı’da bir dengeleme rezervuarının inşasını kapsamaktadır. Arıtma tesisi mevcut Ömerli rezervuarının kuzey yakasında yer alacak ve 720 000 m³/gün kapasitede çalışacaktır. Arıtılan temiz su, Cumhuriyet-Beykoz Tüneli ve Boğaz Geçişi Tünelleri’ni kapsayan temiz su isale hattı aracılığıyla Kağıthane Arıtma Tesisleri’ndeki mevcut servis rezervuarına veya bu maksat için yapılabilecek bir rezervuara iletilecektir.

Melen Sistemi’nin I. aşama çalışmaları büyük ölçüde tamamlanmış olup kalan işler ise hızla yürütülmektedir. Bu kapsamda Boğaz Geçişi Tüneli açılmaya başlanmıştır. Ayrıca kurak döneme bağlı su azlığı sebebiyle Melen Sistemi’nin biten kısımları Yeşilçay Sistemine bağlanarak Melen suyu İstanbul’a ulaştırılmıştır.

Yeşilçay ile Melen Sistemi’nin I. aşaması bünyesinde 3 m ve 2,5 m çaplarında toplam yaklaşık 235 km boru döşenmekte, Avrupanın en büyük temiz su pompa istasyonu yapılmakta , tarihte ilk kez İstanbul Boğazı altından bir tünel geçirilmekte ve yine Türkiye’nin en büyük arıtma tesisi inşa edilmektedir. Yeşilçay Sistemi ile Melen Sistemi’nin I. aşaması tamamlandığında İstanbul şehrine yılda 415 milyon metreküp ilave su sağlanmış olacaktır.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) Yürtülmekte Olan İçmesuyu Projeleri

DSİ, KKTC’ nin içmesuyu temini ile ilgili olarak halen iki proje üzerinde çalışmalarını sürdürmektedir.

Bu projeler;

1- Kumköy- Serhatköy İsale Hattı İnşaatı,
2- KKTC İçmesuyu Temini Projesi (Anamur-Dragon) Mühendislik işleri.

Kumköy – Serhatköy İsale Hattı

KKTC’ nin batı ucunda bulunan Kumköy Su Tesislerinden başlayarak , KKTC’ nin doğu ucunda bulunan Gazimagosa’ ya kadar uzanan ve KKTC’ nin en büyük iki yerleşimi olan Lefkoşa ve Gazimagosa ilçeleri ile isale güzergahı üzerinde bulunan bazı köylere su sağlayan içmesuyu ana isale hattı bugün itibari ile ihtiyaca cevap verememektedir.

Kumköy-Serhatköy arasında 1958 yılında yapılmış mevcut Ø 450 mm çapındaki içmesuyu isale hattının yeni bir hat ile değiştirilmesi, Başta Lefkoşa ve Gazimagosa kentlerinde yaşanan su sıkıntısını ve Kumköy’ de derlenen suların sisteme aktarılmasında yaşanan sorunların giderilmesi, Kalkanlı’da bulunan ODTÜ yerleşkesine de su iletilmesi açısından önemli ve gereklidir. Ayrıca; hattın yenilenmesi neticesinde Kumköy ve Serhatköy’deki pompa istasyonlarında ilave pompa ihtiyacı yaşanmayacaktır. Belirtilen gayeye dayalı olarak KKTC Su Temin Projesi’ nin (Boru ile su götürülmesi) mukavelesinin imzalanarak çalışmaların devam ediyor olması sebebiyle ilk etabta yalnızca Kumköy – Sethatköy isale hattının yenilenmesinin yapılarak boru ile su götürme projesinin gerçekleşmesine göre durum değerlendirmesi yapılması uygun bulunmuştur. Bu surette KKTC’ deki kısıtlı miktarda mevcut suyun iletilim problemleri ortadan kaldırılması hedeflenmiştir.

İşin inşaat ihalesi 29 Haziran 2006 tarihinde yapılmış, DSİ’de isale hatlarında ilk defa duktil boru kullanılmış ve hat tamamlanarak geçici kabülü yapılmış ve işletilmek üzere Kıbrıs Su İşleri Dairesi’ne (SİD) devredilmiştir.

Türkiye’den Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne (KKTC’ye) Boru İle Su Götürme Projesi (Anamur-Dragon)

KKTC’nin uzun vadeli su ihtiyacının karşılanması için Kıbrıs’a Boru ile Su İletimi Projesi ile Anamur Dragon Çayı’ndan alınacak suyun boru ile KKTC’ye götürülmesi hedeflenmektedir. Boru ile Su İletimi Projesi’nin gerçekleştirilmesi için Bakanlar Kurulu’nun 27 Mayıs 1998 tarih 98/11202 Sayılı Kararı ile; Kıbrıs’a Anamur Dragon Çayı’ndan Boruyla Su İletimi Projesi’nin, suyun hazırlanması, nakli, depolanması dahil, anahtar teslimi projelendirme ve inşasının Alsim-Alarko AŞ liderliğinde Türk ve yabancı firmalardan oluşan bir konsorsiyum tarafından yapımında, söz konusu projenin bütün iç ve dış finansman ihtiyacını karşılamak üzere kredilerin Hazine Müsteşarlığı’nca uygun bulunması ve müzakere edilerek mukaveleye bağlanması ve projeye ilişkin bütün teknik işler için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın görevlendirilmesi kaydıyla, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmaması kararlaştırılmıştır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca projenin gerçekleştirilmesi için DSİ Genel Müdürlüğü’nün yetkilendirilmesini müteakip Alsim-Alarko AŞ firması işe ait fizibilite çalışmalarını DSİ Genel Müdürlüğü denetiminde tamamlamış ve hazırlanan fizibilite raporu DSİ Genel Müdürlüğü’nce 28 Haziran 1999 tarih ve 2278 sayılı yazı ile onaylanmıştır. Mukavelesi 12 Ekim 2005 tarihinde imzalanan projenin yapımına 02.01.2006 tarihinde başlanmıştır. Fizibilite çalışmaları neticesinde proje bünyesinde Türkiye’den KKTC’ne götürülmesi planlanan yılda 75 milyon m³ suyun, Anamur Dragon Çayı üzerinde tesis edilecek Alaköprü Barajı’ndan alınarak 1600 mm çaplı borularla KKTC tarafında Girne yakınlarına yapılacak olan Geçitköy Barajı’na aktarılması öngörülmüş bulunmaktadır. Bu proje çerçevesinde yapılacak işler;

Türkiye tarafında;

Anamur Dragon Çayı üzerinde temelden 93 m, akarsu tabanından 88 m yükseklikte memba yüzü beton kaplamalı ve eteğinde 26 MW kurulu gücünde bir HES bulunan kaya dolgu tipinde ve toplam 130 milyon m³ depolama hacimli Alaköprü Barajı ve HES tesisi, 21 km uzunluğunda ve 1 400 mm çapında çelik borulardan oluşan isale hattı, 10 000 m³ hacminde Anamuryum Dengeleme Deposu,

Deniz geçişinde; Yaklaşık 81 km uzunluğunda, deniz yüzeyinden 250 m derinlikte ve askıda geçecek olan 1 600 mm çapında yüksek yoğunluklu polietilen boru hattı,

KKTC tarafında;

Güzelyalı bölgesinde 3,3 MW gücünde Güzelyalı Pompa İstasyonu, 3 250 m uzunluğunda ve 1 400 mm çapında çelik terfi hattı, temelden yüksekliği 65 m olan ve 24 milyon m³ depolama hacimli Geçitköy Barajı ve Geçitköy Pompa İstasyonu inşaatını kapsamaktadır.

Türkiye’den KKTC’ye iletilecek yıllık 75 milyon m³ (2,38 m³/s) suyun yaklaşık 15 milyon m³ (%21) kadarı Lefkoşa yakınlarında inşa edilecek arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra içme suyu maksatlı kullanılacak olup, geriye kalan 60 milyon m³ su da (%79) Mesarya Ovası’nın brüt 7 650 (net 6 907 ha) ha’lık bölümünün sulanması için planlanmıştır. Böylece uzun yıllar susuzluk yüzünden kuru ziraat ile yetinen ada halkının, projenin gerçekleştirilmesi ile sulu tarım yapmaları da mümkün olabilecektir.
Mukavelesi gereği “Deniz Geçişi” işleri öncelikle yapılmış olup model deneylerine dayalı olarak deniz içinde askıda boru hattı ile suyun Kıbrıs’a iletilebileceği anlaşılmış ve18 Aralık 2007 tarihinde kara yapılarının projelendirilmesi ile ilgili çalışmalara geçilmesi talimatı verilmiştir.

Kara yapıları işleri kapsamında ilk olarak yapılacak olan işlerden “Prensip Proje Raporu” yüklenici firma tarafından hazırlanarak İdarenin tetkikine sunulmuştur.